Οικονομικά Νέα

εισήγηση του Κωνσταντίνου Δ.Ρίζου, Σχολικού Συμβούλου Οικονομολόγων

Περίληψη

Όλοι έχουμε ακούσει ή διαβάσει για τις βασικές έννοιες της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν, έστω και στο περίπου, τα μεγέθη αυτών των εννοιών. Σκοπός αυτής της εισήγησης είναι να παρουσιάσει με απλό και κατανοητό τρόπο, ακόμα και σε άτομα χωρίς οικονομικές γνώσεις, τα κυριότερα οικονομικά μεγέθη.

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) είναι η συνολική παραγωγή όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών μιας χώρας σε ένα έτος εκφρασμένη σε χρηματικές μονάδες. Το έτος 2007 το συνολικό ΑΕΠ ήταν 228,18 δις €.

Κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι το ΑΕΠ που αναλογεί σε κάθε κάτοικο της χώρας, δηλαδή το συνολικό ΑΕΠ διά τον πληθυσμό. To 2007 το κατά κεφαλή ΑΕΠ 20.386 €.

Ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης ενός έτους είναι η μεταβολή του πραγματικού Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος του έτους αυτού ως προς το ΑΕΠ του προηγούμενου έτους. Για το 2008 ο ρυθμός ανάπτυξης κατ' εκτίμηση ήταν 3,2%.

Κρατικός προϋπολογισμός είναι ένα σύνολο πινάκων που περιλαμβάνουν αναλυτικά τα προβλεπόμενα έσοδα και έξοδα του κράτους για το επόμενο ημερολογιακό έτος. Ο προϋπολογισμός του έτους 2009 ανέρχεται συνολικά στο ποσό των 108,166 δις €, από τα οποία τα 8,8 δις € αφορούν τις δημόσιες επενδύσεις.

Κρατικός απολογισμός είναι ένα σύνολο πινάκων που περιλαμβάνουν αναλυτικά τα έσοδα και τα έξοδα που πραγματοποίησε το κράτος κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος. Ο απολογισμός του 2007 ανέρχεται συνολικά στο ποσό των 116,18 δις €, από τα οποία τα 8,72 δις € αφορούν τις δημόσιες επενδύσεις.

Δημοσιονομικό αποτέλεσμα (έλλειμμα ή πλεόνασμα) είναι η διαφορά μεταξύ των κρατικών εσόδων και των κρατικών εξόδων ενός έτους. Το έτος 2008 υπήρχε 0,2% επί του ΑΕΠ πρωτογενές (δεν υπολογίζονται οι τόκοι) πλεόνασμα. Συνολικά υπήρχε έλλειμμα 4,4% επί του ΑΕΠ.

Η φορολογία διακρίνεται σε άμεση (εισοδήματος, περιουσίας) και έμμεση (κατανάλωσης, ΦΠΑ). Το έτος 2007 υποβλήθηκαν συνολικά 5,5 εκατ. δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος συνολικού ποσού 103,4 δις € (το 68% αφορά μισθωτούς και συνταξιούχους), στο οποίο αναλογούσε συνολικός φόρος 13,1 δις €.

Οι καταθέσεις των νοικοκυριών το 2007 ήταν συνολικά (όψεως, ταμιευτηρίου, προθεσμίας) 158,2 δις €, ενώ τα δάνεια συνολικά (στεγαστικά, καταναλωτικά, λοιπά) ήταν 104,1 δις €.

Δημόσιο χρέος είναι το σύνολο των δανειακών υποχρεώσεων του κράτους (Κυβέρνηση και Δημόσιοι Οργανισμοί (ΝΠΔΔ, ΟΤΑ, Ασφαλιστικά Ταμεία)). Συνήθως εκφράζεται ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Το έτος 2008 ήταν 228,9 δις € ή 93,1% επί του ΑΕΠ.

Εργατικό δυναμικό είναι το σύνολο των ατόμων που μπορούν και θέλουν να εργαστούν. Από αυτά τα άτομα ένα μέρος εργάζεται (απασχολούμενοι) και ένα μέρος δεν εργάζεται, αν και προσπαθεί να βρει εργασία (άνεργοι). Το ποσοστό ανεργίας υπολογίζεται επί του εργατικού δυναμικού. Το έτος 2007 το εργατικό δυναμικό ήταν 4,9 εκατ. άτομα, οι εργαζόμενοι 4,5 εκατ. και η ανεργία 0,4 εκατ. (8,3%).

Ισοζύγιο πληρωμών είναι ο πίνακας που περιλαμβάνει όλες τις συναλλαγές του κράτους και των πολιτών ενός κράτους με άλλα κράτη και τους πολίτες άλλων κρατών. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το Εμπορικό Ισοζύγιο, δηλαδή η διαφορά μεταξύ εξαγωγών και εισαγωγών αγαθών. Το έτος 2008 οι συνολικές εξαγωγές της χώρας μας ήταν 19,8 δις €, οι εισαγωγές 63,8 δις € και το έλλειμμα 44,0 δις €.

Δείκτης τιμών καταναλωτή ή τιμάριθμος είναι ο δείκτης που δείχνει τη μεταβολή του μέσου επιπέδου των τιμών των αγαθών και υπηρεσιών ενός έτους ως προς ένα έτος που λαμβάνεται ως βάση (σήμερα το 2005). Το έτος 2008 ο δείκτης σημείωσε μέση ετήσια μεταβολή 4,2% σε σχέση με το 2007 (οφείλεται στη μεγάλη αύξηση της τιμής του αργού πετρελαίου).

Ο γενικός δείκτης μετοχών του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών τα τελευταία δύο τρία χρόνια παρουσιάζει μια πτωτική τάση (με εξαίρεση τους μήνες Σεπτέμβριο-Δεκέμβριο 2007) και από τις 4.736,8 μονάδες τον Απρίλιο 2007 έπεσε στις 1.913,5 μονάδες το Νοέμβριο 2008. Για την αγορά μετοχών οι επενδυτές διέθεσαν 84,7 δις € το 2006 και 121,2 δις € το 2007.

Άνοιξη 2009

 

Δείτε την εισήγηση αναλυτικά σε powerpoint