Οικονομικά Νέα

Ανακόπτεται η επιδείνωση του οικονομικού κλίματος στην Ελλάδα, ωστόσο παραμένει πρώτη προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής η δημοσιονομική προσαρμογή. Αυτό επισημαίνει στην τριμηνιαία έκθεσή του για την ελληνική οικονομία το ΙΟΒΕ, τονίζοντας την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων προκειμένου να μην εκτιναχθεί το έλλειμμα της κεντρικής κυβέρνησης πάνω από το 5% μέσα στο 2009.

Πάντως οι τεχνοκράτες του ιδρύματος παρατηρούν μία έντονη επιβράδυνση των μεγεθών της ελληνικής οικονομίας στις αρχές του έτους, τονίζοντας, ωστόσο, ότι διατηρεί μία από τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρωζώνη. Σύμφωνα με τα προσωρινά αποτελέσματα της ΕΣΥΕ, λέει το ΙΟΒΕ ο ρυθμός μεγέθυνσης του ΑΕΠ, στο πρώτο τρίμηνο του έτους διαμορφώθηκε στο 0,3%, έναντι 3,2% το ίδιο τρίμηνο του 2008.

Αυτή η σημαντική επιβράδυνση, στο χαμηλότερο σημείο της τελευταίας 15ετίας, αποτελεί τη συνισταμένη όλων των επιμέρους πρόδρομων δεικτών που έχουν καταγραφεί αυτή την περίοδο και αποτυπώνει τις πραγματικές συνέπειες της κρίσης στην ελληνική οικονομία. Οι εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ για τους προσδιοριστικούς παράγοντες του εγχώριου προϊόντος δείχνουν ενισχυμένη δημόσια κατανάλωση σε αντίθεση με την ιδιωτική που υποχωρεί έντονα, ενώ σημαντική είναι η πτώση των επενδύσεων. Οι τάσεις αυτές αντισταθμίζονται ως ένα βαθμό από τον εξωτερικό τομέα της οικονομίας, καθώς καταγράφεται σημαντική συρρίκνωση του ελλείμματος λόγω της ταχύτερης αποκλιμάκωσης των εισαγωγών σε σχέση με τις εξαγωγές. Οι περισσότεροι δείκτες οικονομικής δραστηριότητας εξασθενούν σε βασικούς τομείς (βιομηχανία-λιανικό εμπόριο) τουλάχιστον κατά το πρώτο τρίμηνο, με ιδιαίτερα σημαντική την υποχώρηση της παραγωγής στη βιομηχανία που επηρεάζεται άλλωστε ιδιαίτερα από τις επενδύσεις στον τομέα. Αντιθέτως, με ταχείς ρυθμούς εκτελείται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, και, κατά πάσα πιθανότητα, θα ξεπεράσει το στόχο για το 2009, επιδρώντας έτσι ανασχετικά στη μείωση των επενδύσεων. Τη συμβολή του δημόσιου τομέα στην εγχώρια οικονομική δραστηριότητα συμπληρώνει η δημόσια κατανάλωση, σε μια χρονιά που η ιδιωτική κατανάλωση θα παρουσιάσει σημαντική εξασθένιση. Το γεγονός όμως αυτό οξύνει το πρόβλημα του ελλείμματος της κεντρικής κυβέρνησης

Το οικονομικό κλίμα στην Ελλάδα συνέχισε να επιδεινώνεται σημαντικά στις αρχές του 2009, αναφέρεται στην έκθεση, σε αντιστοιχία με τη χειροτέρευση του κλίματος στην ΕΕ-27 και την Ευρωζώνη, με αποτέλεσμα τον Μάρτιο να διαμορφωθεί σε ιστορικά ελάχιστο επίπεδο. Ωστόσο τον Απρίλιο ο δείκτης οικονομικού κλίματος κινήθηκε ανοδικά για πρώτη φορά μετά τον Μάιο του 2008. Αν και θετική εξέλιξη, παρατηρεί το ΙΟΒΕ, εντούτοις αυτό που αποτυπώνεται είναι απλώς μία μικρή άμβλυνση των εξαιρετικά απαισιόδοξων προβλέψεων. Ως εκ τούτου, η καλυτέρευση αυτή δεν μπορεί να αξιολογηθεί ως σαφής ένδειξη ανάκαμψης. Ιδιαίτερα στην πλευρά των καταναλωτών, παρόλο που οι προβλέψεις για την οικονομία στο επόμενο διάστημα μπορεί να λιγότερο απαισιόδοξες σε σχέση με ότι διατυπωνόταν στις αρχές του έτους, εξακολουθεί να είναι διάχυτος στην Ευρώπη και την Ελλάδα ο φόβος για άνοδο της ανεργίας.

Πράγματι η ανεργία από τα τέλη του 2008 ανέκοψε την πτωτική της πορεία και έχει αρχίσει να ανέρχεται, σημειώνει το Ίδρυμα σχετικά με την ανεργία. Το πρώτο δίμηνο του 2009 έφτασε το 9,3%, όταν το 2008 έκλεισε στο 7,7%. Η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί, όμως το ΙΟΒΕ εκτιμά, ότι στο σύνολο του 2009 η ανεργία θα κινηθεί στην περιοχή του 9%, ίσως και χαμηλότερα, καθώς περιορίζεται η αύξηση του εργατικού δυναμικού.

Από την άλλη πλευρά, ο πληθωρισμός, όπως και στο σύνολο της παγκόσμιας οικονομίας, συνεχίζει να αποκλιμακώνεται και στην Ελλάδα, ενσωματώνοντας τα χαμηλά, σε σχέση με πέρυσι, επίπεδα των τιμών του πετρελαίου, καθώς επίσης και τις επιπτώσεις από την αποδυνάμωση της οικονομικής δραστηριότητας. Αν και το πρώτο τετράμηνο του έτους διαμορφώθηκε στο 1,4%, η σταδιακή εξάλειψη της «τεχνικής επίδρασης» των χαμηλών τιμών του πετρελαίου προς το τέλος του 2009, θα οδηγήσει σε έναν πληθωρισμό της τάξης του 1,8% σε ετήσια βάση.

Η σταθερή συμμετοχή του δημόσιου τομέα στην οικονομική δραστηριότητα, η ενεργοποίηση πόρων του ΕΣΠΑ και ο περιορισμός του ελλείμματος του εξωτερικού τομέα που θα συνεχιστεί στο μεγαλύτερο μέρος του 2009, αναμένεται να αντισταθμίσουν, ως ένα βαθμό, τις πτωτικές τάσεις στις υπόλοιπες συνιστώσες του ΑΕΠ, με αποτέλεσμα η ελληνική οικονομία να αναμένεται να διατηρήσει το 2009 θετικό πρόσημο, και ενδεχομένως να φθάσει στην περιοχή του 0,5%.

Το σημαντικότερο όμως πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας, κατά το ΙΟΒΕ, το οποίο η τρέχουσα κρίση απλώς ανέδειξε με ακόμα πιο οξύ τρόπο, είναι ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός και η αναγκαιότητα πλέον ουσιαστικών παρεμβάσεων στις χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες που έχουν επισημανθεί κατά καιρούς, αλλά δεν έχουν αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά κατά το παρελθόν: δημοσιονομικά ελλείμματα, υψηλό χρέος και γενικότερα, αναποτελεσματική λειτουργία του Δημόσιου Τομέα που οδηγεί σε δυσμενές επιχειρηματικό περιβάλλον, εσωστρέφεια, με παραγωγή προσανατολισμένη στην εγχώρια αγορά και χαμηλή ανταγωνιστικότητα. Η κρίση επιτείνει τα διαρθρωτικά αυτά προβλήματα, καθώς αφενός περιορίζει τις δυνατότητες δανεισμού του Δημοσίου και αυξάνει το κόστος του και αφετέρου, δημιουργεί προβλήματα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα με άμεσο αντίκτυπο στην επάρκεια και το κόστος δανειακών κεφαλαίων.

Στην Ελλάδα τα περιθώρια άσκησης επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής, μέτρων στήριξης των επενδύσεων και γενικότερα της ζήτησης, είναι περιορισμένα, καθώς τα δίδυμα ελλείμματα και το δημόσιο χρέος δεν το επιτρέπουν, ενώ ανασταλτικά δρα και η αύξηση των επιτοκιακών περιθωρίων (spreads) δανεισμού του δημοσίου.

Στο πλαίσιο αυτό η δημοσιονομική προσαρμογή παραμένει η «υπ’ αριθμ.1» προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής για το άμεσο μέλλον. Η προσαρμογή αυτή είναι απαραίτητη όχι μόνο διότι το έλλειμμα υπερβαίνει σημαντικά το όριο του 3%, αλλά κυρίως διότι ενδεχόμενη αναβολή της δίνει ένα αρνητικό μήνυμα στις διεθνείς αγορές.

Αν και έχουν προωθηθεί φορολογικά κυρίως μέτρα που στοχεύουν στην αύξηση των εσόδων, αρκετά από τα οποία βρίσκονται σε σωστή κατεύθυνση, αυτά δεν φαίνονται επαρκή για να περιορίσουν το έλλειμμα που αναμένεται να ξεπεράσει το 5% το 2009. Ήδη η πορεία των εσόδων αλλά και των δαπανών στο πρώτο τρίμηνο του 2009 κινείται εκτός των (εξαιρετικά) αισιόδοξων στόχων ? όπως άλλωστε είχε επισημανθεί από το ΙΟΒΕ - που είχαν τεθεί, με αποτέλεσμα να είναι ανέφικτη η απαιτούμενη μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2010 και ο μηδενισμός του το 2013.

Απαιτείται, προτείνει το Ίδρυμα, επομένως μια πολύ μεγάλη προσπάθεια μέσα στην επόμενη πενταετία, γεγονός καθόλου εύκολο σε περίοδο σημαντικής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας.

Για να διορθωθεί η δυσμενής πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών απαιτούνται πρόσθετα μέτρα. Για να είναι όμως αυτά αποτελεσματικά θα πρέπει να είναι μόνιμου χαρακτήρα, να εντάσσονται σ’ ένα μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής και κυρίως να μεταθέτουν την έμφαση από την πλευρά των εσόδων στην πλευρά των δαπανών. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να συμπληρωθεί με τη λήψη μέτρων διαρθρωτικού χαρακτήρα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Η δημοσιονομική προσαρμογή πρέπει επίσης να στηριχτεί στην προώθηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων που θα βελτιώσουν τη λειτουργία και την αποδοτικότητα του Δημόσιου τομέα. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αφορούν όλες τις πλευρές του δημοσιονομικού μας συστήματος, όπως π.χ. την κατάρτιση και παρακολούθηση των Προϋπολογισμών την αξιολόγηση της σκοπιμότητας και αποτελεσματικότητας των δαπανών, τον έλεγχο των οικονομικών των ΝΠΔΔ και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τη λειτουργία των φοροεισπρακτικών μηχανισμών, την υπαγωγή όλων των εισοδημάτων στην ισχύουσα φορολογική κλίμακα. Τα προβλήματα του Δημόσιου τομέα που αντιμετωπίζουμε σήμερα δεν είναι νέα και αντανακλούν τις χρόνιες αδυναμίες του δημοσιονομικού μας συστήματος, τις οποίες αποφύγαμε να θεραπεύσουμε. Σήμερα, που βρισκόμαστε μπροστά σε μια μεγάλη κρίση, παράλληλα με τα βραχυπρόθεσμα μέτρα είναι ευκαιρία να ξεκινήσει η προσπάθεια συνολικής αναμόρφωσης του δημοσιονομικού μας συστήματος.


29/5/2009
Πηγή: www.imerisia.gr