Ημερίδα με θέμα «Η διδασκαλία των Οικονομικών μαθημάτων με τη χρήση των νέων τεχνολογιών» διοργάνωσε το Περιφερειακό Τμήμα Μακεδονίας-Θράκης, της Ένωσης Οικονομολόγων Εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΕΟΕΔΕ), στην προσπάθεια του να τους παρέχει επιμόρφωση στη χρήση νέων τεχνολογιών. Την εκδήλωση χαιρέτισε ο Πρόεδρος του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΟΕΔΕ, Παντελής Τεντές και παρεβρέθηκε και ο Άγγελος Αντωνόπουλος, μέλος του δ.σ. της ΕΟΕΔΕ. Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 10 Δεκεμβρίου 2010, στην Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης, παρουσία εκπαιδευτικών και εξειδικευμένων στελεχών της εκπαίδευσης και της πληροφορικής.

 

Ομιλητές:
• Γεώργιος Παπαβασιλείου, εκπαιδευτικός Οικονομολόγος στο ΓΕ.Λ. Φερών «Αρχές Οικονομίας Α' Λυκείου-Ευρωπαϊκή Ένωση: Διδασκαλία μέσω εναλλακτικών διδακτικών τεχνικών και χρήση υπολογιστή»
• Ιωάννης Σωτηρόπουλος, εκπαιδευτικός Οικονομολόγος στο Πειραματικό Σχολείο του Α.Π.Θ. «Α' Λυκείου. Εκτός διδακτέας ύλης: Η Πολιτική Οικονομία του χρήματος 1941-44»
• Χρύσα Χερκελετζή, Οικονομολόγος «Η χρήση του μαθηματικού λογισμικού Geogebra στην απεικόνιση δυναμικών οικονομικών διαγραμμάτων»
• Δρ. Παναγιώτης Τυροβούζης, εκπαιδευτικός Οικονομολόγος, Δ/ντης 2ου Γυμνασίου Μίκρας «Δημιουργώντας υβριδικά περιβάλλοντα μάθησης στην οικονομική εκπαίδευση. Εισαγωγή στη χρήση του ηλεκτρονικού συστήματος μάθησης Moodle»
• Γιάννης Νησιώτης-Συναχίρης, εκπαιδευτικός Οικονομολόγος στο ΓΕ.Λ. Μούδρου «Ολοκληρωμένη διδασκαλία των Αρχών Οικονομικής Θεωρίας, με Power Point»
• Γεώργιος Κυριακίδης, Διευθυντής Υπηρεσιών Εκπαίδευσης της humanasset A.E. «Web 2 εργαλεία, στην υπηρεσία της Εκπαίδευσης»
• Πέτρος Πριβαρτιτσάνης, εκπαιδευτικός Οικονομολόγος στο 1ο ΓΕ.Λ. Έδεσσας «Ψηφιοποίηση επιτραπέζιου παιχνιδιού για χρήση στη σχολική τάξη»
• Δρ. Δημήτρης Μ. Μυλωνάς, Σχολικός Σύμβουλος Οικονομολόγων «Η διδασκαλία των μαθημάτων της ομάδας τη Λογιστικής με τη χρήση σύγχρονων εκπαιδευτικών λογισμικών»


Χαιρετισμός του προέδρου της ΕΟΕΔΕ Παντελή Τέντε

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η παρέμβαση αυτή διαρθρώνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος γίνεται μια σύντομη κριτική στα ισχύοντα αναλυτικά προγράμματα και παρουσιάζονται οι βασικές επιστημολογικές απόψεις που επηρεάζουν τη σχέση τεχνολογίας και αναλυτικών προγραμμάτων. Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται το αν είναι σε θέση οι νέες τεχνολογίες να προωθήσουν παιδαγωγικούς στόχους. Στο τρίτο μέρος εξετάζεται η οικονομική εκπαίδευση σε σχέση με τις νέες τεχνολογίες.


ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Τα ισχύοντα αναλυτικά προγράμματα είναι αποσπασματικά και παρουσιάζουν μια τάση διαίρεσης, πλήρους αυτονομίας και έλλειψης επικοινωνίας ανάμεσα στους επιστημονικούς κλάδους. Ο μαθητής δυσκολεύεται ή και αδυνατεί να κατανοήσει ενιαία το φυσικό και κοινωνικό κόσμο και τον αντιλαμβάνεται διαιρεμένο, αποσπασματικό, διασπασμένο. Οι βασικές επιστημολογικές απόψεις που επηρεάζουν τη σχέση τεχνολογία και αναλυτικά προγράμματα είναι:
Η τεχνοκρατική
Τα αναλυτικά προγράμματα οργανώνονται και εναρμονίζονται τόσο με τις ανάγκες των δυνάμεων της αγοράς, όσο και με βάση έναν τεχνολογικό ορθολογισμό.
Η ουμανιστική
Η θεωρία αυτή απορρίπτει τον τεχνολογικό ορθολογισμό και δίνει έμφαση στην ολόπλευρη ανάπτυξη του ατόμου, την αυτοπραγμάτωση και ολοκλήρωσή του μέσα από την ανάπτυξη του περιβάλλοντος που εκτός των άλλων καλλιεργεί τις ανθρωπιστικές σπουδές. Θεωρεί ότι η τεχνολογία στερεί τον ανθρωπιστικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης και μετατρέπει το ρόλο του δασκάλου σε τεχνικό εμπειρογνώμονα.
Η γνωστική-αναπτυξιακή
Σκοπός του αναλυτικού προγράμματος και του εκπαιδευτικού είναι να οργανώσει κατάλληλα το μαθησιακό περιβάλλον και να προσφέρει τις κατάλληλες εμπειρίες, που θα διευκολύνουν τη γνωστική-αναπτυξιακή πορεία του παιδιού. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο μαθητής και ο στόχος είναι να αποκτήσει το άτομο νοητική αυτονομία.
Η στοχαστική-κριτική
Προσπαθεί να επιφέρει μια ισορροπία μεταξύ της τεχνοκρατικής, ουμανιστικής και γνωστικής-αναπτυξιακής κατεύθυνσης στο αναλυτικό πρόγραμμα. Έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη της στοχαστικής-κριτικής σκέψης των ατόμων.


ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Οι νέες τεχνολογίες είναι σε θέση να προωθήσουν παιδαγωγικούς στόχους;
Για κάποιους οι νέες τεχνολογίες είναι ένα παιδαγωγικό μέσο επίλυσης προβλημάτων. Για άλλους η τεχνολογία συνιστά ένα πρόβλημα, το οποίο συνίσταται στην απώλεια της από πρώτο χέρι εμπειρίας, στην επικοινωνιακή ένδεια ή στην πληροφορική υπερφόρτωση. Όλα αυτά σηματοδοτούν το φάσμα των αντιρρήσεων.
Ένα επιστημονικό ρεύμα πιστεύει ότι η διαμόρφωση του μαθησιακού λογισμικού και η ταυτόχρονη εκφορά περισσότερων νοημάτων θα βελτίωνε τη μάθηση. Τα αποτελέσματα σε σχέση με τον ισχυρισμό αυτό είναι αντιφατικά. Η εκφορά περισσότερων νοημάτων μέσω διδακτικού λογισμικού μπορεί να οδηγήσει σε υπερφόρτωση και έτσι η μάθηση να εμποδίζεται λόγω της πληθώρας των πληροφοριών, στην περίπτωση που ο μαθητής δεν έχει ικανότητα κρίσης. Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν υπάρχει μια δυσαναλογία ανάμεσα στο κείμενο και την εικόνα. Ο Salomon υποστηρίζει ότι «συχνά υφίσταται στους μαθητές η πεποίθηση, ότι οι εικόνες θα ήταν εν αντιθέσει προς τα κείμενα πιο εύληπτες και θα απαιτούσαν αντιστοίχως λιγότερες προσπάθειες διανοητικής επεξεργασίας».
Πέρα από τις αρχές ανάπτυξης, σχεδιασμού και διαμόρφωσης ενός διδακτικού λογισμικού το σίγουρο είναι ότι η διδακτική στρατηγική, δηλαδή το ευρύ διδακτικό και μαθησιακό πρόγραμμα είναι αποφασιστικός παράγοντας για την αποτελεσματικότητα της μάθησης.


ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η εκπαιδευτική τεχνολογία παρέχει ευκαιρίες για τη βελτίωση της διδασκαλίας και της μάθησης. Το πόσο αποτελεσματικά οι καθηγητές των οικονομικών θα χρησιμοποιήσουν και θα ενσωματώσουν τις νέες τεχνολογίες στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι ένα ερώτημα πρόκληση που θα πρέπει να απαντήσουμε στο μέλλον.
Από τις μέχρι τώρα εφαρμογές έχει διαπιστωθεί ότι τα πλεονεκτήματα της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών στη διδασκαλία των οικονομικών (σε σχέση με τις άλλες μορφές διδασκαλίας) παραμένουν αμφιλεγόμενα. Έτσι η πλειονότητα των οικονομολόγων καθηγητών εξέφραζε έντονο σκεπτικισμό απέναντι στις διαθέσιμες πηγές λογισμικού, στη διδασκαλία των οικονομικών μαθημάτων.
Το χρησιμοποιούμενο λογισμικό φαίνεται να καλύπτει επαρκώς το περιεχόμενο των οικονομικών μαθημάτων, αλλά δεν είναι τις περισσότερες φορές παιδαγωγικά δομημένο. Για τη λύση του προβλήματος κάποιοι ερευνητές προτείνουν την αναπτυξιακή θεωρία του Piaget, ως θεωρητική βάση για το λογισμικό. Άλλοι υποστηρίζουν ότι το εκπαιδευτικό λογισμικό δεν πρέπει να θεωρείται απλά συμπλήρωμα του εγχειριδίου και άλλοι ότι τα οικονομικά λογισμικά πακέτα μπορούν να οργανωθούν σε τρις κατηγορίες: διδακτικά, εξάσκησης και προσομοιώσεις-παιχνίδια.


Τι πρέπει να κάνει ο δάσκαλος;

Τι πρέπει να κάνει ο δάσκαλος για να επιτευχθούν όλα αυτά; να έχει μια ισχυρή προσωπικότητα και κουλτούρα, να έχει πίστη και πάθος για τη δουλειά του, να θέλει να διαμορφώσει τα άτομα, να πείθει και να εμπνέει να «κάνει κάτι για να ονειρευτεί ξανά». Να έχει αυτογνωσία, ένα πυρήνα διαχρονικών αξιών, βούληση και δέσμευση στους στόχους του. Να δείχνει αμοιβαίο σεβασμό και εμπιστοσύνη, που είναι τα θεμέλια για μια ουσιαστική ανθρώπινη και ανοιχτή σχέση μεταξύ δασκάλου και μαθητή. Να δημιουργεί σχέση εμπιστοσύνης, η οποία απαιτεί ακεραιότητα, δηλαδή ειλικρίνεια, εντιμότητα, συνέπεια, ευθύτητα και διαφάνεια. Να διαθέτει υπευθυνότητα, συνέπεια, σεβασμό, αξιοπρέπεια, υπομονή και επιμονή. Να θέλει να πετύχει και να πιστεύει ότι «μια ανεμώνη μπορεί να ανθήσει στην έρημο του κόσμου».
Άλλωστε διαλέγουμε εκείνο το επάγγελμα που μας αρέσει, μας ταιριάζει και μας παθιάζει περισσότερο. Γνωρίζουμε ότι στην εκπαίδευση, όπως είναι σήμερα, δέκα φορές στεναχωριέσαι και μία φορά χαίρεσαι. Η εκπαίδευση λοιπόν αξίζει για τη μια φορά που σε στέλνει στον παράδεισο. «Το να βρούμε τους δρόμους της ζωής δεν ήταν ποτέ ζήτημα γνώσης και συμβουλών, αλλά η ανακάλυψη της ίδιας της ψυχής μας».
Ο δάσκαλος επίσης ασκεί Μάνατζμεντ όταν μπαίνει να διδάξει σε μια τάξη 25-30 μαθητών. Προγραμματίζει τη διδασκαλία, σχεδιάζει τους στόχους του μαθήματος, επιλέγει τους τρόπους διδασκαλίας ανάλογα με το επίπεδο της ομάδας των μαθητών. Ας μη ξεχνάμε τη ρήση του Κομφούκιου «ακούω και ξεχνώ, βλέπω και θυμάμαι, κάνω και μαθαίνω». Επίσης καθοδηγεί τους μαθητές ώστε να μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν και τέλος ελέγχει τα αποτελέσματα της διδασκαλίας με συγκεκριμένους τρόπους. Δημιουργεί ένα πολύ καλό περιβάλλον για συνθήκες μάθησης για να μπορούν όλα τα λουλούδια να ανθίσουν. Είναι ένα περιβάλλον που το έχει ανάγκη ο μαθητής για να εκφρασθεί και να μάθει, να αποκτήσει καλή σχέση με το διάβασμα και τη γνώση.
Πολλές φορές το περιβάλλον είναι διαφορετικό γιατί ο δάσκαλος δεν το διαμορφώνει, δεν δημιουργεί, γιατί λειτουργεί ως δημόσιος υπάλληλος, γιατί τελικά δεν ενδιαφέρεται για τη ψυχή του, δεν έχει όνειρα, είναι της λογικής της ήσσονος προσπάθειας, δεν αναλαμβάνει ευθύνες, δεν συμμετέχει στη ζωή του σχολείου, δεν προγραμματίζει, δεν οργανώνει, δεν καθοδηγεί, δεν ελέγχει. Το μάνατζμεντ του είναι άγνωστο. Είναι αυτό που πρέπει να αλλάξουμε.
Ο δάσκαλος πρέπει να γνωρίζει την αυτό-εικόνα του και να αναδεικνύει τη ξεχωριστή ταυτότητά του, να αναπτύσσει ανθρώπους και να παίζει το ρόλο του μέντορα. Πρέπει να γνωρίζει ότι η μάθηση κερδίζεται από την καλύτερη λειτουργία και διαχείριση της ομάδας των μαθητών και ότι «οι άνθρωποι μαθαίνουν και πείθονται μέσα από αυτά που κάνουμε και όχι μέσα από όσα λέμε». Σημασία έχει να ξεκινήσει την πορεία προς το όνειρο.
Ο δάσκαλος πρέπει στο χώρο του να αναδεικνύεται, να πείθει, να περνά όραμα, να εμπνέει, να προκαλεί εκτίμηση, να καινοτομεί, να κερδίζει την εμπιστοσύνη, να μιλά στην καρδιά, να έχει ευαισθησία και ακεραιότητα, να είναι τελικά ηγέτης. Να ασκεί την ηγεσία μέσω παραδείγματος, να μην είναι ανεκτικός στη μετριότητα, να κάνει συνεχώς περισσότερα, να έχει δηλαδή τη λογική του both and more και να αφήνει το όνειρο να αγγίξει την ψυχή του.
Στην εκπαίδευση τέλος υπάρχει από τη μια η μικρή Ελλάδα των αξιών, της ακεραιότητας, της διαφάνειας, της ομαδικότητας, της υπευθυνότητας, της αξιοκρατίας, της πειθαρχίας, της δημιουργικότητας, του σεβασμού και του αυτοσεβασμού και από την άλλη η Ελλάδα της μετριότητας, της μιζέριας, της ημιμάθειας, της ανευθυνότητας, των προσωπικών ανταγωνισμών και της διαφθοράς. Ελπίζω σύντομα να καταφέρουμε η «μικρή Ελλάδα να γίνει μεγάλη και η μεγάλη μικρή».


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Σπύρος Τουλιάτος, «Η ενιαία δομή και λειτουργία του Λυκείου και το ανθρωπιστικό περιεχόμενο της μόρφωσης» στο βιβλίο «Για ένα σχολείο της μόρφωσης και της γνώσης», Αθήνα, 1998.
2. Βασίλειος Μακράκης, «η πρόκληση της πληροφορικής στη δημοτική εκπαίδευση: το πρόβλημα της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών», εισήγηση στο συνέδριο της Δ Ο Ε, Λευκωσία, 1994.
3. Salomon G. in Journal of Educational Psychology 76/1984
4. Simkins, S. P, 1999, in journal of Economics Education, Summer, 278-287.
5. Soper J. C. 1974,in journal of Economics Education, 6, Fall 4-28
6. Scheraga J.in journal of Economics Education, Spring 129-139
7. Dieter EULER, «Περιοχές μάθησης με τη χρήση πολυμέσων και τηλεπικοινωνίας. Ανάμεσα στη δυνατότητα και στην επικαιρότητα», Σύγχρονη Εκπαίδευση, τεύχος 128, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2003.
8. Μαρκάτος Ν.- Βεσκούρης Β.- Ρετάλης Σ. 2000, «Νέες δικτυακές τεχνολογίες στη παιδεία:πρόκλήσεις, προϋποθέσεις και αντίλογος», πρακτικά συνεδρίου: οι νέες τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας στην εκπαίδευση, σελ. 38-45, Πάτρα.
9. Δέσποινα Μακρίδου -Μπούσιου, Σταύρος Τσόπογλου, «Η χρήση της πληροφορικής στην οικονομική εκπαίδευση: διεθνείς εμπειρίες-εκπαιδευτικό υλικό», Σύγχρονη Εκπαίδευση, τεύχος 117, Μάρτιος-Απρίλιος 2001.